Chuyển đổi số trong bán lẻ: Hành trình vượt xa việc đầu tư công nghệ

Số hóa bán lẻ không chỉ là đầu tư công nghệ mà còn là chiến lược thay đổi toàn diện cách vận hành, trải nghiệm khách hàng và quản trị doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Anh Đức, Giám đốc FPT Camera và FPT Smart Home của Tập đoàn FPT, các doanh nghiệp bán lẻ nên xây dựng chiến lược số hóa chi tiết thay vì chỉ tập trung vào việc mua công nghệ một cách ồ ạt.

Ông Đức chia sẻ thông tin này trong bối cảnh ngành bán lẻ hàng hóa đóng vai trò trụ cột, đóng góp lớn vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của cả nước. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương đã xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí "Doanh nghiệp vì người tiêu dùng" trong lĩnh vực bán lẻ vào tuần trước.

Ông Đức giải thích rằng trong bối cảnh hiện tại, các doanh nghiệp đang đối diện với nhiều áp lực, đặc biệt là về vấn đề số hóa. Việc không áp dụng công nghệ có thể khiến doanh nghiệp khó cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng và giảm khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, khi đầu tư vào công nghệ, các doanh nghiệp bán lẻ phải đối mặt với thách thức về giảm thiểu chi phí, tối ưu hóa lợi nhuận và tăng hiệu suất.

Nghiên cứu "Chuyển đổi số của các doanh nghiệp ngành bán lẻ tại Việt Nam" do nhóm chuyên gia từ Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội công bố ngày 1/10, cho thấy các doanh nghiệp bán lẻ thường ứng dụng công nghệ vào những nghiệp vụ có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu như hệ thống kênh phân phối, tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đối mặt với thách thức về ngân sách cho số hóa. Khoảng 20% doanh nghiệp không có dự toán và hơn 40% có dự toán nhưng không đủ kinh phí đáp ứng nhu cầu thực tế.

Một nghiên cứu khác về "Chuyển đổi số của các doanh nghiệp ngành bán lẻ tại Việt Nam", được thực hiện bởi các chuyên gia từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội và công bố vào ngày 1 tháng 10, đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp bán lẻ thường ứng dụng công nghệ vào các hoạt động có tác động trực tiếp đến doanh thu, như hệ thống phân phối, tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Thế nhưng, phần lớn các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, phải đối mặt với những khó khăn về mặt ngân sách dành cho quá trình số hóa. Khoảng 20% số doanh nghiệp không lập dự toán cho việc này, và hơn 40% số doanh nghiệp có dự toán nhưng lại không đủ nguồn kinh phí để đáp ứng được những nhu cầu thực tế.

Ông Đức cho rằng các doanh nghiệp bán lẻ không nên quá lo lắng về rủi ro và chi phí, dẫn đến việc không dám thực hiện số hóa. Nếu có một chiến lược số hóa được xây dựng bài bản, doanh nghiệp có thể giải quyết được bài toán kép về hiệu suất và chi phí đầu tư.

Theo ông Đức, doanh nghiệp bán lẻ không nên quá e ngại về các rủi ro và chi phí, điều này dẫn đến sự do dự trong việc số hóa. Một chiến lược số hóa được thiết kế tỉ mỉ sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp giải quyết đồng thời vấn đề hiệu suất và chi phí đầu tư.

Theo đại diện FPT Camera, ngành bán lẻ nên dựa vào tình hình thực tế để xác định một lộ trình số hóa phù hợp, ví dụ như tối ưu hóa hoạt động nội bộ hoặc cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng. Doanh nghiệp nên thực hiện từng bước nhỏ, một cách chậm rãi nhưng chắc chắn.

Đại diện của FPT Camera đưa ra khuyến nghị rằng ngành bán lẻ nên xem xét bối cảnh thực tế để thiết lập một lộ trình số hóa thích hợp, ví dụ như việc tối ưu hóa các hoạt động bên trong hoặc nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng. Các doanh nghiệp nên tiến hành từng bước nhỏ, một cách từ tốn nhưng vững chắc.

Quá trình xây dựng kế hoạch số hóa cần có sự tham gia của các chuyên gia hoặc nhân sự có kinh nghiệm, để có được chiến lược tốt nhất. Song song đó, doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên, thay đổi tư duy làm việc để sẵn sàng ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số. Người đứng đầu doanh nghiệp bán lẻ cần tiên phong áp dụng công nghệ trong hoạt động hàng ngày, nhằm tạo động lực để thay đổi cách làm việc của nhân sự và toàn bộ hệ thống.

Để có được một chiến lược hiệu quả nhất, quá trình lên kế hoạch số hóa nên bao gồm sự tham gia của các chuyên gia hoặc những cá nhân có kinh nghiệm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần phải đào tạo nhân viên, điều chỉnh tư duy vận hành để chuẩn bị cho việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Nhà lãnh đạo của doanh nghiệp bán lẻ nên dẫn đầu trong việc áp dụng công nghệ vào các hoạt động hàng ngày, nhằm khuyến khích sự thay đổi trong cách làm việc của nhân viên và toàn bộ bộ máy.

"Mục tiêu của việc ứng dụng công nghệ là phục vụ khách hàng tốt hơn, đồng thời khai thác dữ liệu để đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời", ông Đức nói.

"Mục tiêu của việc ứng dụng công nghệ là nhằm phục vụ khách hàng một cách tốt hơn, song song đó khai thác dữ liệu để đưa ra những quyết định chính xác và kịp thời", theo lời ông Đức.

"Ông Nguyễn Anh Đức, Giám đốc FPT Camera và FPT Smart Home, Tập đoàn FPT"

Ông Đức cũng chia sẻ thêm về những mô hình tiên phong đã áp dụng công nghệ để tăng cường trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa hoạt động nội bộ. Một số ứng dụng công nghệ như camera trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) cho phép thống kê số lượng hàng hóa tồn kho và phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng. Các dữ liệu này sau đó được đưa về trung tâm xử lý để quản lý hàng tồn kho hoặc đưa ra các chiến lược quảng bá, marketing thu hút khách hàng.

Ông Đức cũng chia sẻ thêm về các mô hình hàng đầu đang ứng dụng công nghệ để cải thiện trải nghiệm của khách hàng và tối ưu hóa các hoạt động nội bộ. Một số công nghệ được sử dụng bao gồm camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet of Things (IoT) cho phép thống kê số lượng hàng hóa tồn kho và phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng. Những dữ liệu này sau đó được chuyển đến trung tâm xử lý để quản lý hàng tồn kho hoặc để xây dựng các chiến lược quảng bá và marketing nhằm thu hút khách hàng.

Đối với các giải pháp từ FPT, ông Đức cho biết đơn vị đã phát triển công nghệ AI và IoT để phục vụ ngành bán lẻ, bao gồm cả việc sử dụng camera AI để đếm số lượng khách hàng ra vào cửa hàng, thay thế cho việc nhân viên phải đếm thủ công như trước đây. Điều này giúp doanh nghiệp có dữ liệu theo thời gian thực và sử dụng nhân lực vào những công việc khác.

Liên quan đến các giải pháp mà FPT cung cấp, ông Đức tiết lộ rằng đơn vị đã phát triển các công nghệ AI và IoT để phục vụ ngành bán lẻ, bao gồm cả việc sử dụng camera AI để đếm số lượng khách hàng ra vào cửa hàng, thay thế cho phương pháp đếm thủ công mà nhân viên thường thực hiện. Điều này giúp cho doanh nghiệp có được dữ liệu theo thời gian thực và có thể sử dụng nguồn nhân lực vào các công việc khác một cách hiệu quả hơn.

Ngoài ra, FPT cũng triển khai các giải pháp như heatmap, giúp các doanh nghiệp bán lẻ xác định khu vực khách hàng tập trung trong cửa hàng. Từ đó, họ có thể thực hiện các chương trình khuyến mãi để tăng doanh số.

Thêm vào đó, FPT còn triển khai các giải pháp như bản đồ nhiệt (heatmap), giúp cho các doanh nghiệp bán lẻ xác định được những khu vực mà khách hàng tập trung nhiều nhất trong cửa hàng. Nhờ đó, các doanh nghiệp có thể triển khai các chương trình khuyến mãi phù hợp để gia tăng doanh số bán hàng.

FPT đã ứng dụng các giải pháp này tại chuỗi bán lẻ Long Châu thuộc FPT Shop với hơn 3000 cửa hàng trên toàn quốc. Công ty cũng cung cấp giải pháp quản lý năng lượng thông qua IoT, giúp thiết lập kịch bản tắt bật điều hòa nhằm tiết kiệm điện năng, đặc biệt hữu ích trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu điện, giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp và tạo trải nghiệm thoải mái cho khách hàng.

FPT đã áp dụng những giải pháp này tại chuỗi bán lẻ Long Châu, một phần của FPT Shop với hơn 3000 cửa hàng trải rộng trên khắp cả nước. Bên cạnh đó, công ty còn cung cấp giải pháp quản lý năng lượng thông qua IoT, cho phép thiết lập các kịch bản bật tắt điều hòa để tiết kiệm điện. Điều này đặc biệt hữu ích trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thiếu điện, giúp các doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và đồng thời mang lại trải nghiệm thoải mái cho khách hàng.